Kiểm tra, giám sát là một trong những phương thức lãnh đạo của Đảng, một bộ phận quan trọng trong toàn bộ công tác xây dựng Đảng. Là một chức năng lãnh đạo của Đảng, là nhiệm vụ của toàn Đảng, lãnh đạo mà không kiểm tra coi như không lãnh đạo.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng công tác kiểm tra. Người từng căn dặn: “Có kiểm tra mới huy động được tinh thần tích cực và lực lượng to tát của Nhân dân”. Với Bác, kiểm tra không phải để tìm lỗi cho bằng được, càng không phải để làm khó cán bộ, mà trước hết là để biết chủ trương, nghị quyết có được thực hiện đúng không; biết cán bộ, đảng viên làm việc thế nào; từ đó kịp thời phát huy cái tốt, sửa chữa cái chưa tốt. Đọc những lời Bác dạy, người làm công tác kiểm tra ở cơ sở đôi khi thấy rất gần với công việc của mình.

Công tác kiểm tra, giám sát phải sát cơ sở

Có những việc, nếu chỉ nhìn trên giấy tờ thì tưởng như mọi thứ đều ổn. Nhưng khi xuống cơ sở, ngồi cùng cán bộ ở thôn, gặp người dân, nghe những câu chuyện rất đời thường, mới hiểu được vấn đề nằm ở đâu. Có khi chỉ là một quy trình chưa thật chặt chẽ. Có khi là một cán bộ chưa hiểu đầy đủ quy định. Có khi là sự phối hợp giữa các bộ phận chưa nhịp nhàng. Cũng có lúc, phía sau một thiếu sót tưởng như nhỏ lại là cả một câu chuyện về tinh thần trách nhiệm. Vì vậy, người làm công tác kiểm tra không thể chỉ “ngồi phòng làm việc mà kiểm tra”. Phải đi, phải nghe, phải hỏi, phải đối chiếu, phải nhìn từ nhiều phía. Quan trọng hơn cả là phải biết lắng nghe với một thái độ công tâm, khách quan.

Kiểm tra, giám sát phải mang tính nhân văn

Kiểm tra để giúp nhau tốt hơn. Có lẽ đây là điều người làm công tác kiểm tra ở cơ sở cần ghi nhớ nhất. Đôi khi, nói đến “kiểm tra”, người ta dễ nghĩ đến chuyện phát hiện khuyết điểm, xử lý vi phạm. Nhưng nếu chỉ nhìn kiểm tra dưới góc độ đó thì chưa đầy đủ. Kiểm tra còn là để nhắc nhở trước khi khuyết điểm trở thành sai phạm; giúp tổ chức nhận ra những điểm còn yếu; giúp cán bộ kịp thời điều chỉnh cách làm. Một lời nhắc đúng lúc đôi khi có giá trị hơn một bản kết luận thật dài. Một cuộc trao đổi thẳng thắn nhưng chân tình đôi khi giúp một cán bộ nhìn lại mình và sửa mình tốt hơn. Một lần giám sát thường xuyên, sâu sát có thể ngăn ngừa một vi phạm mà sau này không ai mong muốn xảy ra. Đó cũng chính là ý nghĩa nhân văn của công tác kiểm tra, giám sát.

Kiểm tra, giám sát phải khách quan, công tâm

Cán bộ làm công tác kiểm tra, giám sát ở cơ sở có một cái khó rất riêng. Cán bộ, đảng viên được kiểm tra nhiều khi là những người mình gặp hằng ngày, cùng công tác, cùng địa bàn, thậm chí có người từng phối hợp với mình trong rất nhiều công việc. Quý nhau không thể bỏ qua sai phạm nhưng công tâm cũng không có nghĩa là lạnh lùng. Không đồng tình cũng không được nhìn sai về người khác. Mỗi nhận xét, mỗi kết luận đều phải dựa trên quy định, chứng cứ và sự thật khách quan. Bác Hồ luôn nhắc nhở cán bộ phải có tình đồng chí, thương yêu con người. Trong công tác kiểm tra cũng vậy, phải phân biệt rõ giữa khuyết điểm do thiếu kinh nghiệm, thiếu hiểu biết, sơ suất với những hành vi cố ý vi phạm; phải xem xét cả quá trình, động cơ, hoàn cảnh và mức độ. Nói đúng sự thật nhưng không làm tổn thương con người một cách không cần thiết. Chỉ ra khuyết điểm nhưng đồng thời phải mở ra hướng sửa chữa. Xử lý nghiêm khi cần thiết nhưng cũng phải tạo cơ hội để người mắc khuyết điểm tiến bộ.

Kiểm tra phải gắn với tự phê bình và phê bình

Người làm kiểm tra cũng phải tự kiểm tra mình. Có một điều càng làm công tác kiểm tra lâu càng thấm. Trước khi kiểm tra người khác, mình phải biết tự kiểm tra chính mình. Mình đã thật sự khách quan chưa? Mình đã nghe đầy đủ các bên chưa? Mình có định kiến với ai không? Mình có vì nể nang mà bỏ qua một vấn đề không? Mình có để cảm xúc cá nhân ảnh hưởng đến nhận xét, đánh giá không? Mình đã nghiên cứu kỹ quy định trước khi kết luận chưa? Đó là những câu hỏi tưởng đơn giản nhưng không phải lúc nào cũng dễ trả lời. Bác Hồ từng căn dặn cán bộ phải thường xuyên tự phê bình và phê bình, phải chống chủ nghĩa cá nhân, phải giữ mình trong sạch. Với người làm công tác kiểm tra, những lời dạy ấy càng có ý nghĩa. Bởi người cầm thước đo người khác thì trước hết phải giữ cho chiếc thước của mình thật thẳng.

Kiểm tra, giám sát bắt đầu từ sự tận tâm

Ở cơ sở, công tác kiểm tra, giám sát đôi khi không có những việc thật lớn lao. Phần nhiều là những hồ sơ cần rà soát, những cuộc họp cần dự, những nội dung cần xác minh, những vấn đề phải kiên trì làm rõ. Có những hồ sơ đọc đi đọc lại vẫn chưa tìm ra điểm chưa rõ. Có những vụ việc phải gặp nhiều người, nghe nhiều chiều mới có thể đánh giá đúng. Có khi chỉ một chi tiết nhỏ trong một biên bản cũng phải kiểm tra lại vì biết rằng phía sau đó có thể liên quan đến trách nhiệm của cả một tổ chức, một cán bộ. Công việc ấy đòi hỏi sự kiên trì, thận trọng và bản lĩnh. Nhưng cũng chính trong những điều bình dị đó, người làm công tác kiểm tra hiểu thêm một điều: giữ gìn kỷ luật của Đảng không phải là việc ở đâu xa. Nó bắt đầu từ từng chi bộ, từng cán bộ, từng việc làm cụ thể hằng ngày. Bác Hồ từng nói: “Muốn chống bệnh quan liêu, bệnh bàn giấy, cần phải đi sâu đi sát quần chúng, gần gũi quần chúng, học hỏi quần chúng.”

Đối với người làm kiểm tra ở cơ sở, lời dạy ấy vẫn còn nguyên giá trị. Muốn kiểm tra đúng, phải gần thực tế. Muốn giám sát tốt, phải gần cán bộ, đảng viên và Nhân dân. Muốn kết luận thuyết phục, phải tôn trọng sự thật. Và muốn công việc có ý nghĩa, phải luôn đặt lợi ích của tổ chức, của Nhân dân lên trên cảm xúc hay lợi ích cá nhân. Có lẽ đó cũng là cách thiết thực nhất để học Bác trong công tác kiểm tra, giám sát hôm nay. Và quan trọng nhất, luôn giữ trong mình một chữ “Tâm”, một chữ “Trách nhiệm”. Bởi suy cho cùng, người làm công tác kiểm tra không chỉ đi tìm khuyết điểm của người khác. Mình đang góp phần giữ gìn kỷ luật của Đảng, giữ gìn niềm tin của cán bộ, đảng viên và Nhân dân.

Và trên hành trình ấy, những lời dạy giản dị mà sâu sắc của Bác Hồ kính yêu vẫn như một lời nhắc nhở: Kiểm tra để biết việc, để sửa việc, để giúp người tiến bộ và để tổ chức ngày càng trong sạch, vững mạnh hơn. Đó không chỉ là nhiệm vụ. Đó còn là trách nhiệm và cũng là niềm tự hào thầm lặng của những người làm công tác kiểm tra, giám sát ở cơ sở.

Nguyễn Minh Xinh- Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy